Admin Kolejopedia: Poprawiono problem z nietypowym wyświetlaniem się grafiki.

2025-11-14T17:16:46Z

Poprawiono problem z nietypowym wyświetlaniem się grafiki.

← poprzednia wersja		Wersja z 19:16, 14 lis 2025
Linia 10:		Linia 10:

	<!-- == Dźwig kolejowy == -->		<!-- == Dźwig kolejowy == -->

			[[Plik:1.jpg\|right\|1000px\|thumb\|Dźwig kolejowy]]


	'''Dźwig kolejowy''' – specjalistyczne urządzenie dźwignicowe montowane na podwoziu kolejowym, przeznaczone do wykonywania prac związanych z podnoszeniem, przemieszczaniem i montażem ciężkich elementów infrastruktury kolejowej, takich jak szyny, rozjazdy, podkłady, słupy trakcyjne czy elementy konstrukcyjne mostów i wiaduktów. Dźwigi kolejowe są nieodzownym elementem wyposażenia technicznego przedsiębiorstw zajmujących się budową, modernizacją i utrzymaniem linii kolejowych.		'''Dźwig kolejowy''' – specjalistyczne urządzenie dźwignicowe montowane na podwoziu kolejowym, przeznaczone do wykonywania prac związanych z podnoszeniem, przemieszczaniem i montażem ciężkich elementów infrastruktury kolejowej, takich jak szyny, rozjazdy, podkłady, słupy trakcyjne czy elementy konstrukcyjne mostów i wiaduktów. Dźwigi kolejowe są nieodzownym elementem wyposażenia technicznego przedsiębiorstw zajmujących się budową, modernizacją i utrzymaniem linii kolejowych.

	~~[[Plik:1.jpg\|right\|1000px\|thumb\|Dźwig kolejowy]]~~

	== Historia ==		== Historia ==

Admin Kolejopedia: Dodano fotografię.

2025-10-26T09:56:39Z

Dodano fotografię.

← poprzednia wersja		Wersja z 11:56, 26 paź 2025
Linia 11:		Linia 11:
	<!-- == Dźwig kolejowy == -->		<!-- == Dźwig kolejowy == -->
	'''Dźwig kolejowy''' – specjalistyczne urządzenie dźwignicowe montowane na podwoziu kolejowym, przeznaczone do wykonywania prac związanych z podnoszeniem, przemieszczaniem i montażem ciężkich elementów infrastruktury kolejowej, takich jak szyny, rozjazdy, podkłady, słupy trakcyjne czy elementy konstrukcyjne mostów i wiaduktów. Dźwigi kolejowe są nieodzownym elementem wyposażenia technicznego przedsiębiorstw zajmujących się budową, modernizacją i utrzymaniem linii kolejowych.		'''Dźwig kolejowy''' – specjalistyczne urządzenie dźwignicowe montowane na podwoziu kolejowym, przeznaczone do wykonywania prac związanych z podnoszeniem, przemieszczaniem i montażem ciężkich elementów infrastruktury kolejowej, takich jak szyny, rozjazdy, podkłady, słupy trakcyjne czy elementy konstrukcyjne mostów i wiaduktów. Dźwigi kolejowe są nieodzownym elementem wyposażenia technicznego przedsiębiorstw zajmujących się budową, modernizacją i utrzymaniem linii kolejowych.

			[[Plik:1.jpg\|right\|1000px\|thumb\|Dźwig kolejowy]]

	== Historia ==		== Historia ==

Admin Kolejopedia: Utworzono nową stronę "{{Infobox urządzenie techniczne | nazwa = Dźwig kolejowy | grafika = | podpis grafiki = Dźwig kolejowy podczas prac torowych | typ = urządzenie dźwignicowe | zastosowanie = podnoszenie i przemieszczanie ciężkich elementów infrastruktury kolejowej | pierwszy model = XIX wiek | napęd = mechaniczny, hydrauliczny, elektryczny }} '''Dźwig kolejowy''' – specjalistyczne urządzenie dźwignicowe montowane na podwoziu kolejowym,…"

2025-10-08T08:35:53Z

Utworzono nową stronę "{{Infobox urządzenie techniczne | nazwa = Dźwig kolejowy | grafika = | podpis grafiki = Dźwig kolejowy podczas prac torowych | typ = urządzenie dźwignicowe | zastosowanie = podnoszenie i przemieszczanie ciężkich elementów infrastruktury kolejowej | pierwszy model = XIX wiek | napęd = mechaniczny, hydrauliczny, elektryczny }}  '''Dźwig kolejowy''' – specjalistyczne urządzenie dźwignicowe montowane na podwoziu kolejowym,…"

Nowa strona

{{Infobox urządzenie techniczne
| nazwa = Dźwig kolejowy
| grafika =
| podpis grafiki = Dźwig kolejowy podczas prac torowych
| typ = urządzenie dźwignicowe
| zastosowanie = podnoszenie i przemieszczanie ciężkich elementów infrastruktury kolejowej
| pierwszy model = XIX wiek
| napęd = mechaniczny, hydrauliczny, elektryczny
}}


'''Dźwig kolejowy''' – specjalistyczne urządzenie dźwignicowe montowane na podwoziu kolejowym, przeznaczone do wykonywania prac związanych z podnoszeniem, przemieszczaniem i montażem ciężkich elementów infrastruktury kolejowej, takich jak szyny, rozjazdy, podkłady, słupy trakcyjne czy elementy konstrukcyjne mostów i wiaduktów. Dźwigi kolejowe są nieodzownym elementem wyposażenia technicznego przedsiębiorstw zajmujących się budową, modernizacją i utrzymaniem linii kolejowych.

== Historia ==
Pierwsze dźwigi kolejowe pojawiły się w XIX wieku, równolegle z rozwojem kolei żelaznych w Europie i Ameryce Północnej. Początkowo były to proste konstrukcje mechaniczne, napędzane siłą mięśni ludzkich lub zwierząt, wyposażone w kołowroty i bloczki. Wraz z postępem technologicznym zaczęto stosować napęd parowy, a następnie hydrauliczny i elektryczny.

W Polsce dźwigi kolejowe zaczęły być wykorzystywane intensywnie w okresie międzywojennym, szczególnie podczas budowy Centralnego Okręgu Przemysłowego oraz rozbudowy sieci kolejowej. Po II wojnie światowej nastąpił dynamiczny rozwój techniki dźwigowej, a przedsiębiorstwa takie jak PKP Zakład Maszyn Torowych zaczęły produkować i eksploatować nowoczesne dźwigi kolejowe.

== Budowa ==
Dźwig kolejowy składa się z kilku podstawowych elementów:
* '''Podwozie kolejowe''' – najczęściej w formie wagonu platformowego, przystosowanego do poruszania się po torach kolejowych. Może być wyposażone w własny napęd lub wymagać lokomotywy do przemieszczania.
* '''Wieża obrotowa''' – umożliwia obrót wysięgnika wokół osi pionowej, co pozwala na precyzyjne ustawienie ładunku.
* '''Wysięgnik''' – teleskopowy lub kratownicowy, służy do podnoszenia i przemieszczania ładunków. Może być wyposażony w hak, chwytak, elektromagnes lub inne narzędzia robocze.
* '''Mechanizm podnoszący''' – najczęściej hydrauliczny lub elektryczny, odpowiada za unoszenie i opuszczanie ładunku.
* '''Kabina operatora''' – miejsce sterowania dźwigiem, wyposażone w pulpity, joysticki, systemy bezpieczeństwa i komunikacji.

== Parametry techniczne ==
Typowe parametry techniczne dźwigu kolejowego obejmują:
* '''Udźwig''' – od kilku do kilkudziesięciu ton, w zależności od modelu.
* '''Zasięg wysięgnika''' – od kilku do kilkunastu metrów.
* '''Prędkość obrotu wieży''' – regulowana, zależna od typu napędu.
* '''Prędkość jazdy''' – w przypadku dźwigów samojezdnych, do 60 km/h.
* '''Zasilanie''' – elektryczne (z sieci trakcyjnej lub generatora), hydrauliczne, spalinowe.

== Zastosowanie ==
Dźwigi kolejowe znajdują zastosowanie w wielu obszarach działalności kolejowej:
* '''Budowa torowisk''' – podnoszenie i układanie szyn, podkładów, rozjazdów.
* '''Modernizacja linii kolejowych''' – wymiana elementów infrastruktury, montaż nowych urządzeń.
* '''Naprawy awaryjne''' – usuwanie skutków wykolejeń, podnoszenie wagonów i lokomotyw.
* '''Montaż konstrukcji inżynieryjnych''' – słupy trakcyjne, przęsła mostów, wiadukty.
* '''Załadunek i rozładunek''' – transport materiałów budowlanych, kontenerów, maszyn.

== Typy dźwigów kolejowych ==
Wyróżnia się kilka podstawowych typów dźwigów kolejowych:
* '''Dźwigi samojezdne''' – posiadają własny napęd, mogą poruszać się po torach bez pomocy lokomotywy.
* '''Dźwigi stacjonarne''' – montowane na stałe w punktach przeładunkowych, np. w bazach torowych.
* '''Dźwigi mobilne''' – przewożone na platformach, montowane tymczasowo w miejscu prac.
* '''Dźwigi wielozadaniowe''' – wyposażone w wymienne narzędzia robocze, przystosowane do różnych zadań.

== Przykłady modeli ==
W Polsce eksploatowane są m.in. następujące modele dźwigów kolejowych:
* '''DSK-100''' – dźwig samojezdny o udźwigu 100 ton, produkowany przez ZREMB.
* '''PKP Dźwig 25t''' – klasyczny model wykorzystywany przez PKP do prac torowych.
* '''Kirow KRC 1200''' – niemiecki dźwig kolejowy o dużym udźwigu i zasięgu, stosowany przy budowie mostów.

== Bezpieczeństwo ==
Praca z dźwigiem kolejowym wymaga przestrzegania rygorystycznych zasad bezpieczeństwa:
* '''Szkolenie operatorów''' – tylko osoby z odpowiednimi uprawnieniami mogą obsługiwać dźwig.
* '''Regularne przeglądy techniczne''' – kontrola stanu technicznego urządzenia.
* '''Systemy zabezpieczeń''' – czujniki przeciążeniowe, blokady ruchu, sygnalizacja świetlna i dźwiękowa.
* '''Procedury awaryjne''' – plan działania w przypadku awarii lub zagrożenia.

== Przepisy i normy ==
Dźwigi kolejowe podlegają przepisom Urzędu Dozoru Technicznego (UDT) oraz normom europejskim:
* '''PN-EN 15011''' – norma dotycząca dźwigów kolejowych.
* '''Rozporządzenie Ministra Infrastruktury''' – określa zasady eksploatacji urządzeń dźwignicowych.
* '''Instrukcja PKP IET-1''' – wewnętrzne przepisy dotyczące pracy dźwigów na torach.

== Operatorzy i eksploatacja ==
Dźwigi kolejowe są eksploatowane przez:
* '''PKP PLK''' – główny zarządca infrastruktury kolejowej w Polsce.
* '''Firmy budowlane''' – specjalizujące się w budowie i modernizacji linii kolejowych.
* '''Zakłady torowe''' – posiadające własne zaplecze techniczne i sprzęt dźwigowy.

== Ciekawostki ==
* Największy dźwig kolejowy w Europie – Kirow Multi Tasker KRC 1600 – ma udźwig 160 ton i zasięg 30 metrów.
* W Japonii stosuje się dźwigi kolejowe z napędem elektrycznym, zasilane z sieci trakcyjnej.
* W USA dźwigi kolejowe są wykorzystywane do podnoszenia całych lokomotyw po wykolejeniu.

== Zobacz też ==
* [[Dźwig]]
* [[Żuraw (urządzenie dźwignicowe)]]
* [[Kolej]]
* [[Maszyny torowe]]
* [[Urząd Dozoru Technicznego]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Ryszard Tuchliński, ''Żurawie przeładunkowe typu HDS'', Warszawa: LIWONA, 2012.
* Witold Surowiak, ''Ilustrowana encyklopedia dla wszystkich'', tom ''Maszyny'', Wydawnictwo Naukowe, 1973.
* Urząd Dozoru Technicznego – www.udt.gov.pl
* EHC Kraków – Historia dźwigów – www.ehc-krakow.pl

Dźwig kolejowy - Historia wersji

Admin Kolejopedia: Poprawiono problem z nietypowym wyświetlaniem się grafiki.

Admin Kolejopedia: Dodano fotografię.