http://www.wiki.kolejopedia.pl/index.php?action=history&feed=atom&title=FablokFablok - Historia wersji2026-04-18T13:43:51ZHistoria wersji tej strony wikiMediaWiki 1.43.2http://www.wiki.kolejopedia.pl/index.php?title=Fablok&diff=577&oldid=prevAdmin Kolejopedia: Utworzono nową stronę "== Fablok – Pierwsza Fabryka Lokomotyw w Polsce == '''Fablok''' (skrót od: '''Fab'''ryka '''Lok'''omotyw) to najstarsza fabryka lokomotyw w Polsce, założona w 1919 roku w Chrzanowie. Przez ponad sto lat działalności wyprodukowała ponad 10 500 lokomotyw parowych i spalinowych, stając się symbolem polskiego przemysłu kolejowego. == Historia == === Początki (1919–1939) === Spółka została założona 20 maja 1919 roku przez inżynierów Piotra Drzewiec…"2025-08-02T15:39:14Z<p>Utworzono nową stronę "== Fablok – Pierwsza Fabryka Lokomotyw w Polsce == '''Fablok''' (skrót od: '''Fab'''ryka '''Lok'''omotyw) to najstarsza fabryka lokomotyw w Polsce, założona w 1919 roku w Chrzanowie. Przez ponad sto lat działalności wyprodukowała ponad 10 500 lokomotyw parowych i spalinowych, stając się symbolem polskiego przemysłu kolejowego. == Historia == === Początki (1919–1939) === Spółka została założona 20 maja 1919 roku przez inżynierów Piotra Drzewiec…"</p>
<p><b>Nowa strona</b></p><div>== Fablok – Pierwsza Fabryka Lokomotyw w Polsce ==<br />
'''Fablok''' (skrót od: '''Fab'''ryka '''Lok'''omotyw) to najstarsza fabryka lokomotyw w Polsce, założona w 1919 roku w Chrzanowie. Przez ponad sto lat działalności wyprodukowała ponad 10 500 lokomotyw parowych i spalinowych, stając się symbolem polskiego przemysłu kolejowego.<br />
<br />
== Historia ==<br />
=== Początki (1919–1939) ===<br />
Spółka została założona 20 maja 1919 roku przez inżynierów Piotra Drzewieckiego, Stanisława Karłowskiego, Władysława Jechalskiego i Leopolda Wellisza, przy wsparciu Banku Małopolskiego i Banku Handlowego. Już rok później podpisano umowę z rządem na dostawę 1200 lokomotyw w ciągu 10 lat.<br />
<br />
Pierwszy parowóz (Tr21-19) przekazano PKP 7 kwietnia 1922 roku. W 1924 roku powstał pierwszy pojazd całkowicie z polskich podzespołów (Tr21-37). Do 1939 roku fabryka wyprodukowała setki parowozów, w tym eksportowe dla Bułgarii, Maroka, ZSRR i Łotwy.<br />
<br />
W 1937 roku parowóz Pm36-1 zdobył Złoty Medal na Wystawie Światowej w Paryżu.<br />
<br />
=== Okres wojenny (1939–1945) ===<br />
Podczas II wojny światowej zakład został przejęty przez Niemców i przemianowany na Oberschlesische Lokomotivwerke Krenau. Inżynierowie, m.in. Klemens Stefan Sielecki, ukryli dokumentację techniczną, co pozwoliło po wojnie wznowić produkcję.<br />
<br />
=== PRL i rozkwit (1945–1989) ===<br />
Po nacjonalizacji w 1947 roku Fablok kontynuował produkcję parowozów, a od 1948 roku także lokomotyw spalinowych. W latach 1965–1992 produkowano kultową lokomotywę SM42. Eksportowano lokomotywy do Albanii, Chin, Indii, Rumunii, Wietnamu i innych krajów.<br />
<br />
W 1977 roku zakład został włączony do Zjednoczenia BUMAR i rozszerzył profil o maszyny budowlane.<br />
<br />
=== Po 1990 roku ===<br />
W 1999 roku firma uzyskała certyfikat ISO 9001. W 2001 roku powstała spółka pracownicza „Fablok” S.A. W 2009 roku przywrócono historyczną nazwę: Pierwsza Fabryka Lokomotyw w Polsce „Fablok” S.A.<br />
<br />
W 2013 roku ogłoszono upadłość, a w 2019 roku prawa własnościowe nabyła firma Martech-Plus.<br />
<br />
== Produkcja ==<br />
=== Lokomotywy parowe ===<br />
* Tr21 – pierwszy polski parowóz<br />
* Pt31 – dalekobieżny parowóz pospieszny<br />
* Pm36 – parowóz aerodynamiczny<br />
* Ol49 – parowóz osobowy<br />
* Las – wąskotorowy parowóz przemysłowy<br />
<br />
=== Lokomotywy spalinowe ===<br />
* Ls40 – przemysłowa lokomotywka<br />
* SM42 – najliczniejsza seria w Polsce<br />
* SP42 – wersja pasażerska z kotłem parowym<br />
* SU42 – wersja z ogrzewaniem elektrycznym<br />
<br />
=== Eksport ===<br />
Lokomotywy Fabloku trafiły m.in. do:<br />
* Maroka<br />
* Bułgarii<br />
* Indii<br />
* Chin<br />
* Rumunii<br />
* Wietnamu<br />
* Albanii<br />
<br />
== Ciekawostki ==<br />
* Fablok był pierwszą fabryką lokomotyw w Polsce.<br />
* Parowóz Pm36-1 zdobył Złoty Medal na Wystawie Światowej w Paryżu w 1937 roku.<br />
* W czasie wojny dokumentacja techniczna została ukryta przez pracowników, co uratowało dorobek zakładu.<br />
* W 2005 roku Fablok otrzymał nagrodę Ernesta Malinowskiego za modernizację lokomotywy ST44-3000.<br />
<br />
== Multimedia ==<br />
Zdjęcia i filmy związane z Fablokiem można znaleźć w Wikimedia Commons pod hasłem [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Fablok Fablok].<br />
<br />
== Zobacz też ==<br />
* [[SM42]]<br />
* [[SP42]]<br />
* [[Newag 6Dg]]<br />
* [[Lokomotywy spalinowe w Polsce]]<br />
* [[Historia kolei w Polsce]]<br />
<br />
== Przypisy ==<br />
{{Przypisy}}<br />
<br />
== Linki zewnętrzne ==<br />
* [https://pl.wikipedia.org/wiki/Fablok Artykuł o Fabloku na Wikipedii]<br />
* [https://www.fablok.com.pl/ Oficjalna strona Fablok – Martech]<br />
* [https://transportszynowy.pl/kolej/fablok Historia Fabloku na transportszynowy.pl]<br />
<br />
[[Kategoria:Zakłady przemysłowe]]<br />
[[Kategoria:Lokomotywy w Polsce]]<br />
[[Kategoria:Historia kolei]]<br />
[[Kategoria:Fablok]]</div>Admin Kolejopedia