Kolejopedia:Gazeta/23.7.2025 — nr 1 (2025), nr 1 - Historia wersji

Admin Kolejopedia: Zabezpieczył „Kolejopedia:Gazeta/23.7.2025 — nr 1 (2025), nr 1” ([edytowanie=Dozwolone tylko dla administratorów] (na czas nieokreślony) [przenoszenie=Dozwolone tylko dla administratorów] (na czas nieokreślony))

2025-07-23T10:01:40Z

Zabezpieczył „Kolejopedia:Gazeta/23.7.2025 — nr 1 (2025), nr 1” ([edytowanie=Dozwolone tylko dla administratorów] (na czas nieokreślony) [przenoszenie=Dozwolone tylko dla administratorów] (na czas nieokreślony))

← poprzednia wersja	Wersja z 12:01, 23 lip 2025
(Brak różnic)

Admin Kolejopedia o 10:01, 23 lip 2025

2025-07-23T10:01:26Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:01, 23 lip 2025
Linia 124:		Linia 124:

	----		----

	~~Drukuj~~

Admin Kolejopedia o 10:00, 23 lip 2025

2025-07-23T10:00:28Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:00, 23 lip 2025
Linia 34:		Linia 34:

	Zadowolenia z rozpoczęcia projektu nie kryje również prezes spółki MIRBUD S.A., Jerzy Mirgos: „To zadanie o ogromnym znaczeniu – zarówno dla regionu, jak i dla całej Polski. Cieszymy się, że jako firma z polskim kapitałem możemy wspierać rozwój krajowej infrastruktury.”		Zadowolenia z rozpoczęcia projektu nie kryje również prezes spółki MIRBUD S.A., Jerzy Mirgos: „To zadanie o ogromnym znaczeniu – zarówno dla regionu, jak i dla całej Polski. Cieszymy się, że jako firma z polskim kapitałem możemy wspierać rozwój krajowej infrastruktury.”

			[[Użytkownik:Admin Kolejopedia\|Admin Kolejopedia]] ([[Dyskusja użytkownika:Admin Kolejopedia\|dyskusja]]) 12:00, 23 lip 2025 (CEST)

	= Reklama =		= Reklama =
Linia 116:		Linia 118:
	* W Polsce znajduje się jedno z największych muzeów kolejnictwa – Skansen Taboru w Chabówce.		* W Polsce znajduje się jedno z największych muzeów kolejnictwa – Skansen Taboru w Chabówce.

	~~== Zobacz też ==~~		[[Użytkownik:Admin Kolejopedia\|Admin Kolejopedia]] ([[Dyskusja użytkownika:Admin Kolejopedia\|dyskusja]]) 12:00, 23 lip 2025 (CEST)
	* [[~~Polskie Koleje Państwowe~~]]		----
	* [[~~Centralna Magistrala Kolejowa~~]]
	* [[Pendolino (~~ED250~~)]]		Nr 1 (2025), nr 1 — 23.7.2025
	* [[Kolej Plus]]
	* [[Historia transportu w Polsce]]		----
	* [[Rozwój kolei w Europie]]

	~~== Bibliografia ==~~		Drukuj
	* Tadeusz Kołodziej, ''Dzieje kolei w Polsce'', Warszawa 2005.
	* Krzysztof Zintel, ''Kolej w II RP'', Wydawnictwo PWN, 2018.
	* Praca zbiorowa, ''Atlas Kolejowy Polski'', Eurosprinter, 2020.
	* Zbiory cyfrowe NAC, Archiwum PKP PLK.
	* Serwis historyczny: [[https://www.bazakolejowa.pl/]]

Admin Kolejopedia o 09:58, 23 lip 2025

2025-07-23T09:58:06Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:58, 23 lip 2025
Linia 2:		Linia 2:


	~~<div style~~=~~"font-size: 1.9em;">~~Na początek...~~</div>~~		= Na początek... =


Linia 34:		Linia 34:

	Zadowolenia z rozpoczęcia projektu nie kryje również prezes spółki MIRBUD S.A., Jerzy Mirgos: „To zadanie o ogromnym znaczeniu – zarówno dla regionu, jak i dla całej Polski. Cieszymy się, że jako firma z polskim kapitałem możemy wspierać rozwój krajowej infrastruktury.”		Zadowolenia z rozpoczęcia projektu nie kryje również prezes spółki MIRBUD S.A., Jerzy Mirgos: „To zadanie o ogromnym znaczeniu – zarówno dla regionu, jak i dla całej Polski. Cieszymy się, że jako firma z polskim kapitałem możemy wspierać rozwój krajowej infrastruktury.”

			= Reklama =

			[[Plik:reklama.png\|center]]

			<span style="font-size: 1.9em;">Napisz na [mailto:alankingpl0@gmail.com alankingpl0@gmail.com]</span>

			= Historia kolei w Polsce =

			'''Historia kolei w Polsce''' sięga pierwszej połowy XIX wieku, kiedy to na ziemiach polskich, wówczas pod zaborami, zaczęto budować pierwsze linie kolejowe. Od tamtej pory kolejnictwo odegrało kluczową rolę w rozwoju gospodarczym, społecznym i politycznym kraju. Poniżej przedstawiono przekrojowy zarys dziejów kolei na ziemiach polskich – od czasów przedrozbiorowych, przez II Rzeczpospolitą, okres PRL, aż po współczesność.

			== Początki kolei na ziemiach polskich (1830–1860) ==

			Pierwszą linią kolejową na ziemiach polskich była uruchomiona w 1842 roku Kolej Górnośląska (''Oberschlesische Eisenbahn''), która połączyła Wrocław z Oławą, a później przedłużono ją w kierunku Gliwic i Mysłowic. Linia ta powstała na obszarze zaboru pruskiego.

			W 1845 roku otwarto Kolej Warszawsko-Wiedeńską (KWW), pierwszą linię kolejową na ziemiach Królestwa Polskiego, łączącą Warszawę z granicą austriacką w okolicach Zebrzydowic. Budowa tej linii miała kluczowe znaczenie dla gospodarki regionu, a także dla zacieśniania relacji handlowych z Cesarstwem Austriackim.

			W zaborze austriackim istotną inwestycją była Galicyjska Kolej Żelazna im. Karola Ludwika, łącząca Lwów z Krakowem i Przemyślem, a później także z Wiedniem.

			== Kolej pod zaborami (1860–1918) ==

			W drugiej połowie XIX wieku nastąpiła intensyfikacja budowy linii kolejowych. Każdy z zaborców rozwijał sieć kolejową w zależności od własnych interesów strategicznych, gospodarczych i militarnych.

			W zaborze rosyjskim rozwijano sieć o rozstawie szerokotorowym (1524 mm), zgodnym ze standardem Imperium Rosyjskiego. Linie te często były wykorzystywane głównie do celów militarnych. Jedną z ważniejszych inwestycji była Kolej Nadwiślańska (Dęblin – Dąbrowa Górnicza) czy Kolej Warszawsko-Terespolska.

			W zaborze pruskim rozwój kolei był najbardziej intensywny. Tworzono gęstą sieć połączeń lokalnych i dalekobieżnych, z nowoczesną infrastrukturą, znormalizowanym rozstawem torów (1435 mm) i rozbudowaną organizacją ruchu.

			W Galicji rozwój kolei był wolniejszy, ale znaczący. Obok kolei państwowych powstawały linie prywatne, np. Kolej Arcyksięcia Albrechta.

			== Kolej w II Rzeczypospolitej (1918–1939) ==

			Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku największym wyzwaniem było zjednoczenie trzech odrębnych systemów kolejowych w jeden organizm. Różnice w infrastrukturze (rozstaw torów, tabor, sygnalizacja), organizacji i przepisach utrudniały sprawne funkcjonowanie.

			W 1926 roku powołano '''Polskie Koleje Państwowe''' (PKP), które przejęły zarządzanie większością linii kolejowych. Rozpoczęto unifikację taboru, budowę warsztatów i inwestycje w infrastrukturę.

			W okresie międzywojennym wybudowano wiele strategicznych linii, m.in. magistralę węglową Chorzów – Gdynia, która miała umożliwić eksport węgla przez nowo wybudowany port w Gdyni, z pominięciem Gdańska. Budowano również lokalne linie do obsługi regionów rolniczych i przemysłowych.

			Rozwijano także transport pasażerski – powstawały nowoczesne parowozy (np. Ty23, Pt31) oraz wagony sypialne i restauracyjne. Kolej zaczęła pełnić również funkcję kulturową, łącząc różne części kraju.

			== II wojna światowa i okupacja (1939–1945) ==

			W czasie II wojny światowej kolej odegrała ogromną rolę w działaniach militarnych i logistycznych. Niemcy podporządkowali sobie cały system kolejowy na okupowanych terenach. Prowadzono intensywną eksploatację linii, deportacje ludności, przewozy wojskowe i gospodarcze.

			Okupanci niszczyli linie niepotrzebne strategicznie, a inne rozbudowywali. Przykładem była rozbudowa linii Ostbahn. Szerokotorowe linie z byłego zaboru rosyjskiego były przebudowywane na normalnotorowe.

			W czasie wojny doszło też do ogromnych zniszczeń infrastruktury: wysadzano mosty, niszczono stacje, a tabor był wywożony do Niemiec i ZSRR.

			== Odbudowa i rozwój w PRL (1945–1989) ==

			Po wojnie rozpoczęto szeroko zakrojoną odbudowę kolei. Zniszczona infrastruktura wymagała szybkiej rekonstrukcji – odbudowywano mosty, stacje, linie. Rozpoczęto też nacjonalizację kolei i dalszą centralizację zarządzania pod szyldem PKP.

			W latach 50. i 60. rozpoczęto elektryfikację głównych linii – pierwsza linia zelektryfikowana to Warszawa – Otwock (1953). Kolejne etapy obejmowały magistrale z Katowic do Warszawy, Krakowa i Gdyni.

			Produkowano nowoczesny tabor – lokomotywy EU07, SM42, SP45, a także zespoły trakcyjne EN57, które stały się symbolem kolejowej codzienności PRL.

			W latach 70. i 80. realizowano wielkie inwestycje, takie jak Centralna Magistrala Kolejowa (CMK), która miała umożliwić szybki przewóz towarów i pasażerów między Śląskiem a Warszawą. W tym okresie kolej była najważniejszym środkiem transportu masowego – zarówno dla towarów, jak i ludzi.

			== Kryzys i przemiany po 1989 roku ==

			Transformacja ustrojowa po 1989 roku doprowadziła do głębokiego kryzysu kolei. Nastąpił spadek liczby pasażerów, likwidowano nierentowne połączenia, zamykano linie, stacje i posterunki ruchu. Brakowało inwestycji, a tabor i infrastruktura szybko się starzały.

			PKP borykały się z zadłużeniem, nieefektywnością i problemami organizacyjnymi. Równocześnie rozwijał się transport drogowy, co jeszcze bardziej osłabiało pozycję kolei.

			W 2001 roku przeprowadzono reformę – powołano Grupę PKP i rozpoczęto rozdzielanie zarządzania infrastrukturą od przewozów. Powstały spółki takie jak PKP Intercity, PKP Cargo, PKP PLK i inne.

			== Kolej w XXI wieku ==

			Począwszy od lat 2010, sytuacja zaczęła się stopniowo poprawiać. Dzięki środkom unijnym rozpoczęto modernizację linii kolejowych, budowę nowych peronów, wprowadzenie systemów ERTMS i GSM-R. Przywracano zawieszone połączenia lokalne.

			Rozwijano kolej dużych prędkości – pociągi Pendolino (ED250) zaczęły kursować po CMK od 2014 roku. Przebudowywano dworce (np. Warszawa Gdańska, Wrocław Główny, Kraków Główny).

			Powstały nowe spółki samorządowe: Koleje Mazowieckie, Koleje Śląskie, Polregio, Arriva, ŁKA, a także przewoźnicy towarowi niezależni od PKP.

			W 2020 roku ogłoszono program „Kolej Plus”, który zakładał przywracanie połączeń do miast powiatowych, a także rozwój sieci regionalnej.

			== Ciekawostki i dziedzictwo ==

			* Polska była jednym z pierwszych krajów w regionie z zelektryfikowaną koleją.
			* EN57 to najdłużej produkowany elektryczny zespół trakcyjny na świecie.
			* Kolej odegrała kluczową rolę podczas Bitwy Warszawskiej 1920 roku.
			* W Polsce znajduje się jedno z największych muzeów kolejnictwa – Skansen Taboru w Chabówce.

			== Zobacz też ==
			* [[Polskie Koleje Państwowe]]
			* [[Centralna Magistrala Kolejowa]]
			* [[Pendolino (ED250)]]
			* [[Kolej Plus]]
			* [[Historia transportu w Polsce]]
			* [[Rozwój kolei w Europie]]

			== Bibliografia ==
			* Tadeusz Kołodziej, ''Dzieje kolei w Polsce'', Warszawa 2005.
			* Krzysztof Zintel, ''Kolej w II RP'', Wydawnictwo PWN, 2018.
			* Praca zbiorowa, ''Atlas Kolejowy Polski'', Eurosprinter, 2020.
			* Zbiory cyfrowe NAC, Archiwum PKP PLK.
			* Serwis historyczny: [[https://www.bazakolejowa.pl/]]

Admin Kolejopedia: Utworzono nową stronę "center
Na początek...
{{Słupki |lewy=

Historyczna inwestycja drogowa w Sławkowie

Miasto Sławków rusza z największym projektem infrastrukturalnym w swojej historii – budową nowego układu drogowego, który połączy drogę krajową nr 94 z Euroterminalem oraz stacją PKP LHS. Ten ambitny plan ma kluczowe znaczenie dla rozwoju transportu intermodalnego i umocni pozycję Sławkowa jako str…"

2025-07-23T09:52:44Z

Utworzono nową stronę "center <div style="font-size: 1.9em;">Na początek...</div> {{Słupki |lewy= <h3>Historyczna inwestycja drogowa w Sławkowie </h3> Miasto Sławków rusza z największym projektem infrastrukturalnym w swojej historii – budową nowego układu drogowego, który połączy drogę krajową nr 94 z Euroterminalem oraz stacją PKP LHS. Ten ambitny plan ma kluczowe znaczenie dla rozwoju transportu intermodalnego i umocni pozycję Sławkowa jako str…"

Nowa strona

[[Plik:Tygod1.png|center]]

<div style="font-size: 1.9em;">Na początek...</div>

{{Słupki
|lewy= <h3>Historyczna inwestycja drogowa w Sławkowie </h3>
Miasto Sławków rusza z największym projektem infrastrukturalnym w swojej historii – budową nowego układu drogowego, który połączy drogę krajową nr 94 z Euroterminalem oraz stacją PKP LHS. Ten ambitny plan ma kluczowe znaczenie dla rozwoju transportu intermodalnego i umocni pozycję Sławkowa jako strategicznego punktu w europejskiej sieci TEN-T oraz na końcu szerokotorowej linii nr 65, stanowiącej fragment Nowego Jedwabnego Szlaku.

=== Wyjątkowe znaczenie lokalne i międzynarodowe ===
Burmistrz Rafał Adamczyk podkreśla, że to przełomowy moment dla miasta: „Podejmujemy się zadania, którego dotąd nasze władze samorządowe nie realizowały na taką skalę. Wierzymy, że dzięki współpracy z partnerami uda się doprowadzić projekt do końca.” Start prac planowany jest na wiosnę 2027 roku, a zakończenie najpóźniej w styczniu 2029.

Nowa infrastruktura drogowa ma nie tylko usprawnić dostawy do terminali przeładunkowych, lecz także odciążyć lokalne ulice z ciężarowego ruchu i poprawić jakość życia mieszkańców Sławkowa oraz sąsiedniej Dąbrowy Górniczej.

|prawy= <h3> Sławków jako centrum logistyczne </h3>
Podczas Europejskiego Forum Nowych Idei premier Donald Tusk wskazał Sławków jako strategiczny punkt logistyczny kraju. W maju 2025 roku podpisano porozumienie pomiędzy Agencją Rozwoju Przemysłu a Euroterminalem Sławków, zakładające inwestycje warte ponad 108 mln zł – z czego 73 mln zł pochodzi z programu FEnIKS. Projekt ma na celu rozbudowę magazynów i infrastruktury przeładunkowej, czyniąc ze Sławkowa największy hub logistyczny regionu.

=== Połączenie z trasą S1 i dane strategiczne ===
Nowy łącznik drogowy stanowi pierwszy krok do bezpośredniego połączenia terminali ze S1 w Sosnowcu. Już w dokumentach Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii z 2019 roku wskazano ten projekt jako priorytetowy. Potwierdzają to także dane z 2023 roku – aż 87% pojazdów korzystających z terminali pochodzi z obszaru GZM, a kolejne 10% to transport zagraniczny.

=== Trudny start, pomyślny finał ===
Choć początkowo przygotowania były trudne – pierwszy przetarg został anulowany – dzięki korekcie zakresu i dostosowaniu finansowemu, drugi przetarg zakończył się sukcesem w kwietniu 2025 roku. Determinacja lokalnych władz i wsparcie rządu okazały się kluczowe.

=== Nowy rozdział w rozwoju Sławkowa ===
Sławków staje się dziś symbolem nowoczesnego podejścia do transportu – miejscem, w którym kolej, drogi i logistyka łączą się w spójną całość. Inwestycja w drogowy łącznik to nie tylko odpowiedź na bieżące potrzeby, lecz także wizja przyszłości – systemu transportowego zintegrowanego, zrównoważonego i europejskiego.
----
}}

=== Wsparcie ze strony władz i wykonawcy ===
Wojewoda śląski Marek Wójcik przypomina, że dwa miesiące wcześniej podpisano umowę dotyczącą rozbudowy Euroterminalu, a budowa łącznika to kolejny krok naprzód: „Ta inwestycja to nie tylko poprawa dostępności, ale też długo wyczekiwane usprawnienie ruchu drogowego.”

Zadowolenia z rozpoczęcia projektu nie kryje również prezes spółki MIRBUD S.A., Jerzy Mirgos: „To zadanie o ogromnym znaczeniu – zarówno dla regionu, jak i dla całej Polski. Cieszymy się, że jako firma z polskim kapitałem możemy wspierać rozwój krajowej infrastruktury.”