http://www.wiki.kolejopedia.pl/index.php?action=history&feed=atom&title=Lokomotywa_spalinowa 2026-04-16T08:26:51Z Historia wersji tej strony wiki MediaWiki 1.43.2 http://www.wiki.kolejopedia.pl/index.php?title=Lokomotywa_spalinowa&diff=1311&oldid=prev 2026-04-10T18:41:18Z

<p>Utworzono nową stronę &quot;{{Formatowanie|Artykuł}} <a href="/index.php/Plik:ST44_locomotive_Poland.jpg" title="Plik:ST44 locomotive Poland.jpg">thumb|800px|Lokomotywa spalinowa serii ST44 (tzw. &quot;Gagarin&quot;) – jeden z najpopularniejszych ciężkich spalinowozów towarowych w Polsce.</a> &#039;&#039;&#039;Lokomotywa spalinowa&#039;&#039;&#039; (spalinowóz) – pojazd szynowy z własnym napędem, w którym pierwotnym źródłem energii jest <a href="/index.php/Silnik_wysokopr%C4%99%C5%BCny" title="Silnik wysokoprężny">silnik spalinowy</a> (zazwyczaj Diesla). Lokomotywy te nie wymagają zewnętrznego zasilania (sieci trakcyjnej), co cz…&quot;</p> <p><b>Nowa strona</b></p><div>{{Formatowanie|Artykuł}}<br /> <br /> [[Plik:ST44_locomotive_Poland.jpg|thumb|800px|Lokomotywa spalinowa serii ST44 (tzw. &quot;Gagarin&quot;) – jeden z najpopularniejszych ciężkich spalinowozów towarowych w Polsce.]]<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;Lokomotywa spalinowa&#039;&#039;&#039; (spalinowóz) – pojazd szynowy z własnym napędem, w którym pierwotnym źródłem energii jest [[silnik wysokoprężny|silnik spalinowy]] (zazwyczaj Diesla). Lokomotywy te nie wymagają zewnętrznego zasilania (sieci trakcyjnej), co czyni je niezastąpionymi na liniach niezelektryfikowanych oraz w pracach manewrowych.<br /> <br /> W polskim systemie oznaczeń lokomotywy te opisuje się literą &#039;&#039;&#039;S&#039;&#039;&#039; (np. SM – spalinowa manewrowa, ST – spalinowa towarowa, SP – spalinowa pasażerska).<br /> <br /> == Historia i rozwój ==<br /> <br /> Początki trakcji spalinowej sięgają przełomu XIX i XX wieku, jednak prawdziwy przełom nastąpił po II wojnie światowej.<br /> <br /> === Zmierzch pary ===<br /> Lokomotywy spalinowe zaczęły masowo zastępować parowozy ze względu na znacznie wyższą sprawność energetyczną, łatwiejszą obsługę (brak konieczności czyszczenia kotła i uzupełniania wody co kilkadziesiąt kilometrów) oraz natychmiastową gotowość do pracy.<br /> <br /> === Polska droga do spalinowozów ===<br /> W Polsce dynamiczny rozwój trakcji spalinowej nastąpił w latach 60. i 70. XX wieku. Polskie zakłady, takie jak [[Fabryka Lokomotyw „Fablok”|Fablok]] w Chrzanowie czy [[H. Cegielski – Poznań|HCP]], stworzyły konstrukcje, które do dziś są podstawą ruchu na bocznicach (np. kultowa [[SM42]]).<br /> <br /> == Budowa i rodzaje przekładni ==<br /> <br /> Najważniejszym elementem lokomotywy spalinowej (poza silnikiem) jest przekładnia, która pozwala na przeniesienie mocy na koła. Ze względu na charakterystykę silnika Diesla, nie może on być połączony z kołami bezpośrednio.<br /> <br /> === Rodzaje przekładni: ===<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;Przekładnia mechaniczna&#039;&#039;&#039; – stosowana głównie w lekkich lokomotywach i drezynach. Działa podobnie jak w samochodzie ciężarowym.<br /> * &#039;&#039;&#039;Przekładnia hydrauliczna&#039;&#039;&#039; – wykorzystuje energię kinetyczną oleju. Popularna w mniejszych lokomotywach manewrowych i szynobusach.<br /> * &#039;&#039;&#039;Przekładnia elektryczna&#039;&#039;&#039; – najpopularniejsza w ciężkich lokomotywach. Silnik Diesla napędza prądnicę, która wytwarza prąd dla silników elektrycznych umieszczonych przy osiach kół. To rozwiązanie cechuje się ogromną siłą pociągową przy ruszaniu.<br /> <br /> == Klasyfikacja według przeznaczenia ==<br /> <br /> W kolejnictwie lokomotywy spalinowe dzielimy na trzy główne grupy:<br /> <br /> # &#039;&#039;&#039;Manewrowe (np. SM42, SM48):&#039;&#039;&#039; Przeznaczone do pracy na stacjach, formowania składów i obsługi bocznic przemysłowych. Mają zazwyczaj kabinę umieszczoną centralnie, co zapewnia dobrą widoczność w obu kierunkach.<br /> # &#039;&#039;&#039;Liniowe towarowe (np. ST44, ST43):&#039;&#039;&#039; Ciężkie maszyny o dużej mocy, zdolne do prowadzenia składów o masie przekraczającej 2000 ton.<br /> # &#039;&#039;&#039;Pasażerskie (np. SU45, SU46):&#039;&#039;&#039; Wyposażone dodatkowo w instalację do ogrzewania wagonów pasażerskich.<br /> <br /> == Zalety i znaczenie strategiczne ==<br /> <br /> Lokomotywy spalinowe stanowią kręgosłup transportu w sytuacjach awaryjnych oraz na liniach o mniejszym natężeniu ruchu, gdzie elektryfikacja jest nieopłacalna. Są kluczowe dla wojska (niezależność od sieci energetycznej) oraz dla przemysłu ciężkiego (obsługa kopalń, hut i portów).<br /> <br /> == Zobacz też ==<br /> <br /> * [[Silnik wysokoprężny]]<br /> * [[Olej napędowy]]<br /> * [[SM42]]<br /> * [[ST44]]<br /> * [[Lokomotywa elektryczna]]<br /> <br /> == Bibliografia ==<br /> <br /> * Pokropiński B., &#039;&#039;Lekkie lokomotywy spalinowe PKP&#039;&#039;, Warszawa 2003.<br /> * Terczyński P., &#039;&#039;Atlas lokomotyw 2024&#039;&#039;, Poznań 2024.<br /> * Wincierz K., &#039;&#039;Napędy i sterowanie lokomotyw spalinowych&#039;&#039;, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności.<br /> <br /> [[Kategoria:Lokomotywy spalinowe]]<br /> [[Kategoria:Pojazdy szynowe]]<br /> [[Kategoria:Technika kolejowa]]<br /> [[Kategoria:Artykuł Kolejopedii]]</div>

Kolejosz