http://www.wiki.kolejopedia.pl/index.php?action=history&feed=atom&title=Pantograf 2026-04-16T06:52:25Z Historia wersji tej strony wiki MediaWiki 1.43.2 http://www.wiki.kolejopedia.pl/index.php?title=Pantograf&diff=1316&oldid=prev 2026-04-11T07:57:38Z

<p>Utworzono nową stronę &quot;{{Formatowanie|Artykuł}} <a href="/index.php/Plik:Train_pantograph_up_close.jpg" title="Plik:Train pantograph up close.jpg">thumb|800px|Pantograf połówkowy w pozycji roboczej, dociśnięty do przewodu jezdnego sieci trakcyjnej.</a> &#039;&#039;&#039;Pantograf&#039;&#039;&#039; (odbierak prądu) – urządzenie zamontowane na dachu pojazdu szynowego (lokomotywy elektrycznej, tramwaju lub elektrycznego zespołu trakcyjnego), służące do pobierania energii elektrycznej z napowietrznej <a href="/index.php/Sie%C4%87_trakcyjna" title="Sieć trakcyjna">sieci trakcyjnej</a>. Dzięki ruchomej konstrukcj…&quot;</p> <p><b>Nowa strona</b></p><div>{{Formatowanie|Artykuł}}<br /> <br /> <br /> <br /> [[Plik:Train_pantograph_up_close.jpg|thumb|800px|Pantograf połówkowy w pozycji roboczej, dociśnięty do przewodu jezdnego sieci trakcyjnej.]]<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;Pantograf&#039;&#039;&#039; (odbierak prądu) – urządzenie zamontowane na dachu pojazdu szynowego (lokomotywy elektrycznej, tramwaju lub elektrycznego zespołu trakcyjnego), służące do pobierania energii elektrycznej z napowietrznej [[sieć trakcyjna|sieci trakcyjnej]]. <br /> <br /> Dzięki ruchomej konstrukcji pantograf pozwala na utrzymanie stałego kontaktu elektrycznego z przewodem jezdnym, nawet przy dużych prędkościach i zmianach wysokości zawieszenia sieci.<br /> <br /> == Budowa i zasada działania ==<br /> <br /> Konstrukcja pantografu musi być jednocześnie lekka, aby szybko reagować na nierówności sieci, oraz wytrzymała mechanicznie.<br /> <br /> === Kluczowe elementy ===<br /> * &#039;&#039;&#039;Ślizgacz (kołyska):&#039;&#039;&#039; Część mająca bezpośredni kontakt z przewodem jezdnym. Wyposażona w &#039;&#039;&#039;nakładki styczone&#039;&#039;&#039; (zazwyczaj grafitowe), które przewodzą prąd i ścierają się zamiast miedzianego przewodu sieci.<br /> * &#039;&#039;&#039;Ramiona:&#039;&#039;&#039; Przegubowy mechanizm pozwalający na podnoszenie i opuszczanie ślizgacza.<br /> * &#039;&#039;&#039;Podstawa:&#039;&#039;&#039; Element mocujący urządzenie do dachu, odizolowany od konstrukcji pojazdu za pomocą ciężkich izolatorów wsporczych.<br /> * &#039;&#039;&#039;Napęd:&#039;&#039;&#039; Najczęściej pneumatyczny (miech lub siłownik), rzadziej elektryczny, odpowiedzialny za docisk ślizgacza do sieci.<br /> <br /> == Rodzaje pantografów ==<br /> <br /> W toku rozwoju techniki kolejowej wykształciły się dwa główne typy odbieraków:<br /> <br /> === Pantografy nożycowe (klasyczne) ===<br /> Charakteryzują się konstrukcją opartą na dwóch parach ramion przypominających nożyce (romb). Były standardem na polskich kolejach przez dekady (np. w lokomotywach [[EU07]] czy [[ET22]]). Są stabilne, ale ciężkie i stawiają duży opór aerodynamiczny.<br /> <br /> === Pantografy połówkowe (jednoramienne) ===<br /> Nowocześniejsze rozwiązanie, posiadające tylko jedno &quot;złamane&quot; ramię. Są znacznie lżejsze, zajmują mniej miejsca na dachu i lepiej współpracują z siecią przy wysokich prędkościach. Obecnie montowane w większości nowych pojazdów, takich jak Pendolino czy lokomotywy serii Griffin.<br /> <br /> == Eksploatacja w warunkach zimowych ==<br /> <br /> Pantografy są szczególnie narażone na trudne warunki atmosferyczne. Zjawisko &#039;&#039;&#039;oblodzenia sieci trakcyjnej&#039;&#039;&#039; może prowadzić do powstawania łuku elektrycznego (iskrzenia), co niszczy nakładki ślizgacza. W takich sytuacjach stosuje się specjalne preparaty przeciwoblodzeniowe lub pociągi wyposażone w pantografy z miedzianymi nakładkami do mechanicznego skuwania lodu.<br /> <br /> == Ciekawostki techniczne ==<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;Docisk:&#039;&#039;&#039; Siła, z jaką pantograf naciska na przewód, jest ściśle określona (np. ok. 70-90 N dla prądu stałego 3 kV). Zbyt słaby docisk powoduje iskrzenie, zbyt mocny – nadmierne zużycie sieci.<br /> * &#039;&#039;&#039;Zygzakowanie:&#039;&#039;&#039; Przewód jezdny nad torami nie biegnie w linii prostej, lecz &quot;zygzakiem&quot;. Ma to na celu równomierne wycieranie się nakładki ślizgacza na całej jej szerokości, zamiast wycinania rowka w jednym miejscu.<br /> <br /> == Zobacz też ==<br /> <br /> * [[Lokomotywa elektryczna]]<br /> * [[Sieć trakcyjna]]<br /> * [[Izolator kolejowy]]<br /> * [[Tramwaj]]<br /> <br /> == Bibliografia ==<br /> <br /> * Kaniewski J., &#039;&#039;Odbieraki prądu dla taboru trakcyjnego&#039;&#039;, Warszawa 2012.<br /> * Podoski J., &#039;&#039;Trakcja elektryczna&#039;&#039;, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności.<br /> * Instrukcja PKP Energetyka o utrzymaniu sieci i odbieraków prądu.<br /> <br /> [[Kategoria:Elementy pojazdów szynowych]]<br /> [[Kategoria:Technika kolejowa]]<br /> [[Kategoria:Energetyka trakcyjna]]<br /> [[Kategoria:Artykuł Kolejopedii]]</div>

Kolejosz