Pociąg regionalny
Znasz ciekawostkę o tej rzeczy? Chcesz coś zmodyfikować w tym artykule lub wysłać własne zdjęcie, żeby było widoczne gdzieś w tym miejscu? Napisz na kontakt@kolejopedia.pl!
Odpowiadamy zwykle w mniej, niż 24 godziny.
Pociąg regionalny – kategoria pociągu pasażerskiego, którego głównym zadaniem jest obsługa ruchu lokalnego i dowóz pasażerów do większych węzłów przesiadkowych lub stolic województw. W odróżnieniu od pociągów dalekobieżnych, pociągi regionalne zatrzymują się na wszystkich lub większości stacji i przystanków osobowych na danej trasie.
Podstawową funkcją tych składów jest zapewnienie dojazdu do pracy i szkół (tzw. ruch wahadłowy), dlatego największe natężenie kursów przypada na godziny szczytu przewozowego.
Charakterystyka
Pociągi regionalne cechują się specyficzną budową i organizacją przewozów:
- Tabor: Zazwyczaj są to Elektryczne Zespoły Trakcyjne (EZT) lub szynobusy (SZT) na liniach niezelektryfikowanych. Cechują się dużą liczbą drzwi, co ułatwia szybką wymianę pasażerów.
- Wnętrze: Zaprojektowane z myślą o krótszych podróżach – więcej miejsc stojących, szersze przejścia, ale mniejsza przestrzeń bagażowa niż w pociągach InterCity.
- Prędkość: Prędkość handlowa jest zazwyczaj niższa ze względu na częste postoje, mimo że nowoczesne składy mogą rozwijać prędkość do 160 km/h.
Organizacja przewozów w Polsce
W Polsce za organizację przewozów regionalnych odpowiadają samorządy poszczególnych województw. Finansują one przewozy, zlecając je różnym operatorom.
Główni przewoźnicy
- Polregio – ogólnopolski przewoźnik (dawniej Przewozy Regionalne), obsługujący trasy w wielu regionach.
- Koleje Samorządowe – spółki powołane przez konkretne województwa, np. Koleje Mazowieckie, Koleje Dolnośląskie czy Koleje Małopolskie.
- Szybka Kolej Miejska (SKM) – systemy działające w obrębie dużych aglomeracji (np. Warszawa, Trójmiasto).
Tabor kolejowy
Historia taboru regionalnego w Polsce jest ściśle związana z jednym, kultowym pojazdem, ale obejmuje też nowoczesne konstrukcje.
"Kibel" czyli EN57
Przez dekady podstawą taboru był EN57. Produkowany masowo w wrocławskim PaFaWagu aż do lat 90. XX wieku. Choć konstrukcja ta jest już wiekowa, wiele egzemplarzy przeszło gruntowne modernizacje (głównie przed rokiem 2008 lub znacznie później, w okolicach 2015-2020), otrzymując klimatyzację i nowe czoła. W żargonie kolejarskim nazywany pieszczotliwie "jednostką" lub mniej pieszczotliwie "kiblem".
Nowoczesne składy
Współcześnie na tory wyjeżdżają pojazdy niskopodłogowe produkowane przez polskie firmy:
- Pesa Elf – popularny w wielu województwach.
- Newag Impuls – ceniony za niezawodność i komfort.
- Stadler Flirt – produkowany m.in. w siedleckim zakładzie firmy Stadler.
Ciekawostki i folklor szlakowy
Praca na pociągach regionalnych, które często kursują "opłotkami" przez tereny wiejskie, wiąże się ze specyficznym folklorem i znajomością szlaku przez maszynistów.
Istnieją niepisane punkty orientacyjne, przekazywane z pokolenia na pokolenie kolejarzy. Najbardziej znanym przykładem jest legenda o traktorze na podwórku. Jest to słynny w środowisku punkt odniesienia przy jednym z lokalnych szlaków. Stojący na prywatnej posesji stary ciągnik (który, jak głosi legenda, stoi tam "od zawsze" i nigdy nie ruszył z miejsca) służy maszynistom jako znak, że należy rozpocząć hamowanie przed trudnym, niestrzeżonym przejazdem, jeśli semafor wjazdowy jest zasłonięty przez roślinność. Choć brzmi to nieprawdopodobnie, "traktor na podwórku" stał się niemal oficjalnym elementem znajomości szlaku w tym regionie.
Rola w zintegrowanym transporcie
Pociąg regionalny jest kluczowym elementem systemu "Parkuj i Jedź" (Park and Ride). Coraz częściej rozkłady jazdy są układane tak, aby pociąg był skomunikowany z lokalnymi autobusami, tworząc spójną sieć połączeń.
- Bilet zintegrowany – w wielu aglomeracjach ten sam bilet obowiązuje w pociągu regionalnym, tramwaju i metrze.
- Przewóz rowerów – składy regionalne są zazwyczaj najlepiej przystosowane do przewozu rowerów, co sprzyja turystyce weekendowej.
Zobacz też
Bibliografia
- J. Wąsokoł, Transport regionalny w XXI wieku, Wydawnictwo Szynowe, Kraków 2022.
- Raporty Urzędu Transportu Kolejowego o przewozach pasażerskich.
- A. Makowski, Moje obserwacje szlakowe i legendy taboru, (zbiór prywatny).
